ახალი წლის ტრადიცია ქვეყნის სხვადასხვა კუთხეში სხავადსხვანაირია.
ქართული ტრადიციის
მიხედვით,
თოვლის
ბაბუა
თეთრ
ჩოხაში
გამოწყობილი
წვერ-
ულვაშიანი
მომღიმარი
კეთილი
მოხუცია,
რომელსაც
ხურჯინი
აქვს
მხარზე
გადაკიდებული
და
ბავშვებს
საჩუქრებს
ჩუქნის.
საქართველოში
ახალ
წელი
თოვლის
ბაბუასთან
ერთად
მეკვლესთანაც
ასოცირდება.
ტრადიციის
მიხედვით,
მეკვლეებს
დიდი
მოწიწებით
ირჩევენ.
იგი
პირველია
ვინც
ახალი
წლის
ღამეს
შედის
ოჯახში
და
ხვავსა
და
ბარაქას
უსურვებს
მათ.
ახალი
წლის
თარიღს
საქართველოში
ხშირად
ცვლიდნენ.
მეშვიდე
საუკუნემდე
ახალ
წელს
აგვისტოში
აღნიშნავდნენ,
მეშვიდე
საუკუნიდან
მეცხრე
საუკუნის
დამდეგამდე
-
სექტემბერში,
შემდგომ
კი
ახალი
წელი
მარტში
გადაიტანეს.
მარტში
ახალი
წლის
აღნიშვნა
გამართლებულიც
იყო.
რაღა
მაინც
და
მაინც
შუა
ზამთარში?
წელიწადი
ხომ
გაზაფხულით
იწყება?!
რაც
შეეხება
შობას,
ამ
დღესასწაულს
ჩვენში
განსაკუთრებულ
მნიშვნელობას
ანიჭებდნენ,
რაზეც
დეკემბრის
ქართული
სახელწოდება
-
ქრისტეშობისთვეც
მეტყველებს.
იტალია
იტალიაში ახალი წელი 6 იანვრიდან იწყება. ლეგენდის მიხედვით, 6 იანვრის ღამეს ციდან ცოცხით კეთილი ჯადოქარი ბეფანა მოფრინავს. ის კარებს პატარა ოქროს გასაღებით აღებს და პატარებს საძინებელში საჩუქრებს უტოვებს, მათ კი, ვინც ცუდად სწავლობს- ნაცარს ან ნახშირს.
იტალიელ თოვლის ბაბუას „ბაბო ნატალე“ ჰქვია.
იტალიელები თვლიან, რომ ახალი წლის დადგომამდე ყველაფერი ძველისგან უნდა გათავისუფლდნენ. ამიტომ, ახალი წლის ღამეს ფანჯრებიდან ძველ ნივთებს ყრიან. იტალიელებს ეს ტრადიცია ძალიან მოსწონთ, განსაკუთრებით, სამხრეთელებს. ყველაზე ხშირად ისინი ფანჯრებიდან ძველ უთოებსა და სკამებს აგდებენ.
საახალწლო სუფრის აუცილებელი ატრიბუტი იტალიურ ოჯახში თხილი, ყურძენი და ოსპია, რაც ხანგრძლივი სიცოცხლის, ჯანმრთლობისა და კეთილდღეობის სიმბოლოა.
იტალიურ პროვინციებში არსებობს კიდევ ერთი უძველესი ტრადიცია. სოფლის მცხოვრებლებს ახალი წლის დილას სახლში წყაროს წყალი შეაქვთ. მათი რწმენით, წყალს ბედნიერება მოაქვს.
იტალიელებისთვის ძალიან მნიშვნელოვანია, თუ ვის შეხვდებიან ახალ წელს პირველად. თუ პირველი შემხვედრი სასულიერო პირი, ბავშვიანი ქალი ან მამაკაცია, ეს არასასურველად ითვლება, ქუჩაში კუზიანი მოხუცის დანახვა კი კარგის ნიშანია.
შვედეთი
შვედი ბავშვები ახალ წელს სამყაროს დედოფალს, ლუჩიას ირჩევენ. მას თეთრ სამოსს აცმევენ და თავზე ანთებულსანთლებიან გვირგვინს ახურავენ. ლუჩია ბავშვებს საჩუქრებს ურიგებს. მას არც შინაური ცხოველები ავიწყდება და კატებს- გემრიელი მუსით, ძაღლებს- შაქრის ძვლით, სახედრებს კი სტაფილოთი ასაჩუქრებს. ახალი წლის ღამეს სახლებში შუქს არ აქრობენ, ქუჩები კი საგულდაგულოდაა განათებული.
ინგლისი
ინგლისში ახალ წელს ბავშვებისთვის წარმოდგენებს მართავენ. მხიარულ კარნავალში მონაწილეობას პატარებისთვის საყვარელი ზღაპრის გმირები: ჰობი ჰორსი, პანჩი და სხვა პერსონაჟები იღებენ. მთელი ღამის განმავლობაში ქალაქის ქუჩებში გარემოვაჭრეები სათამაშოებს, ნიღბებს, ფრანებს და სხვა საახალწლო ატრიბუტიკას ყიდიან.
ინგლისში ტრადიციად შემორჩა საახალწლო მისალოცი ბარათების გაგზავნა.
ძილის წინ ბავშვები მაგიდაზე ცარიელ თეფებშს ტოვებენ, რომელზეც თოვლის ბაბუამ საჩუქრები უნდა დაუწყოს, ფეხსაცმელებში კი სანტას სახედრისთვის თივას ყრიან.
ახალი წლის დადგომას ინგლისის მცხოვრებლებს ზარების რეკვით ამცნობენ. ზარების რეკვა 12 საათის დადგომამდე იწყება. თავდაპირვებლად ზარები ჩუმი ხმით რეკავს, რადგანაც მათ სპეციალურად ფუთავენ. ზუსტად 12 საათზე კი ზარებს აშიშვლებენ და მთელი ძალით რეკავენ.
სწორედ იმ წუთებში, როდესაც ზარები რეკავს, წყვილებმა ერთმანეთს უნდა აკოცონ.
ახალი წლის სუფრას ინგლისურ ოჯახში ინდაური ამშვენებს შემწვარი კარტოფილით და სოუსით. ასევე ძალიან პოპულარულია ბრიუსელის კომბოსტო ხორცის ღვეზელით, პუდინგი, ხილი და ტკბილეულობა.
ბრიტანეთის კუნძულებზე არსებობს კიდევ ერთი ძველი ტრადიცია- როდესაც საათის ზარი 12-ს ჩამოჰკრავს, ადგილობრივები სახლის უკანა კარებს ღიას ტოვებენ, რათა ძველი წელი გააცილონ, ბოლო ზარის ჩამოკვრისას კი ისინი წინა კარს აღებენ, რომ სახლში ახალი წელი შეუშვან.
შოტლანდია
შოტლანდიაში ახალი წლის დღესასწაულს „ჰოგმანის“ უწოდებენ. ამ დღეს მთელი ქალაქი რობერტ ბერნსის ტექსტზე შექმნილ შოტლანდიურ სიმღერას მღერის. ახალი წლის ღამეს თივით გავსებულ კასრებს ცეცხლს უკიდებენ და ქუჩებში აგორავებენ, რაც სიმბოლურად ძველი წლის გაცილებას ნიშნავს.
შოტლანდიური ტრადიციით, ბედნიერი იქნება თუ არა დამდეგ წელს ოჯახი, იმაზეა დამოკიდებული, თუ ვინ შევა პირველად სახლში. ადგილობრივთა რწმენით, თუ პირველი სახლში მუქთმიანი მამაკაცი შევა, ის ოჯახს ბედნიერებას მოუტანს. შოტლანდიაში არსებობს მეკვლეობის ტრადიციაც, რასაც ადგილობრივი დიალექტით „ფირსტ ფუტინგი“ ჰქვია.
ახალ წელს შოტლანდიელები ტრადიციულ კერძებს, შვრიის ორცხობილებს, პუდინგს, ყველის განსაკუთრებულ ნაირსახეობას, „კებენს“ ამზადებენ, ვახშამზე კი მოხარშული ბატი და ბიფშტექსი, ასევე, ნამცხვარი და შემწვარი ვაშლები აქვთ.
ირლანდია
ირლანდიური შობა უფრო მეტად რელიგიური დღესასწაულია, ვიდრე უბრალო გართობა. შობის ღამეს სარკმელთან სანთლებს ანთებენ. ამით ისინი იოსებსა და მარიამს თავშესაფარს სთავაზობენ.
ირლანდიელი ქალები ტრადიციულ ნამცხვარს, ე.წ. „სიდ ქეიქს“ აცხობენ.
საფრანგეთი
ფრანგ თოვლის ბაბუას „პერ ნოელი“ ჰქვია. ის ახალი წლის ღამეს ბავშვებს საჩუქრებს ფეხსაცმელებში უტოვებს.
საფრანგეთში ძალიან პოპულარულია სანტონები- თიხის ან ხის პატარა ფიგურები, რომლებსაც ნაძვის ხესთან დებენ.
ფინეთი
თოვლიან ფინეთში ზამთრის მთავარი დღესასწაული შობაა. შობის ღამეს ლაპლანდიელი თოვლის ბაბუა ბავშვებს საძინებლებში საჩუქრებს უტოვებს.
ყველაზე ცნობილი ფინური საშობაო ტრადიცია მკითხაობაა. ადგილობრივები ცვილს ადნობენ, წყალში ასხამენ და მასზე მკითხაობენ.
გერმანია
გერმანელი სანტა კლაუსი ვირით დადის. დაძინებამდე ბავშვები მაგიდაზე ცარიელ თეფშებს ტოვებენ, რომელზეც დილით საჩუქრები ხვდებათ. თოვლის ბაბუას ვირს კი პატარები ფეხსაცმელებში თივას უტოვებენ.
